สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.)
Office of the Royal Development Projects Board (ORDPB)

โครงการพัฒนาแหล่งน้ำสองฝั่งลำน้ำชี

เรื่องเดิม

       เมื่อวันที่ ๑๙ ธันวาคม ๒๕๓๙ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานพระราชดำริ ณ จังหวัดขอนแก่น สรุปความว่า ลำน้ำชีในฤดูน้ำหลาก น้ำท่วมพื้นที่สองฝั่งซึ่งเป็นห้วย หนอง บึง และพื้นที่สาธารณะมาก เมื่อถึงเวลาน้ำลด น้ำที่ท่วมพื้นที่ดังกล่าวก็ลดตามไปด้วยทำให้เกิดการขาดแคลนน้าตามเดิม ให้พิจารณาหาวิธีเก็บกักน้ำให้อยู่ในพื้นที่ เพื่อใช้ประโยชน์ในการเพาะปลูก
ต่อมาเมื่อวันที่ ๑๘ ธันวาคม ๒๕๔๐ ได้พระราชทานพระราชดำริ เพิ่มเติม ณ จังหวัดขอนแก่น ให้ส้ารวจพื นที่อ่างเก็บน้ารอบๆ จังหวัดขอนแก่น เพื่อพิจารณาขุดลอก อ่างเก็บน้าเสริมคันดินกันน้าให้สูง เพื่อให้สามารถเก็บกักน้าในฤดูฝนได้มากขึ้น ซึ่งสามารถน้ามาใช้ประโยชน์ในการท้านาปรังได้ รวมทั้งช่วยป้องกันน้าท่วมตัวเมืองขอนแก่นในฤดูที่มีฝนตกหนัก นอกจากนั้นสามารถจะน้าน้ามาใช้ในโครงการเกษตรน้าฝนตามแนวทฤษฎีใหม่ได้

      หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กรมชลประทาน กองทัพภาคที่ ๒ และจังหวัดขอนแก่น ได้ร่วมกันด้าเนินงานตั้งแต่ปี ๒๕๔๑ ดังนี
      ๑.ขุดลอกหนองกุดโดก ต้าบลบ้านโต้น อ้าเภอพระยืน โดยการขุดลอกหนองน้าธรรมชาติขนาดพื นที่ ๑๓๐ ไร่ เก็บกักน้าได้ประมาณ ๑,๕๐๐,๐๐๐ ลูกบาศก์เมตร สนับสนุนพื นที่การเกษตรกรรมได้ประมาณ ๒,๐๐๐ ไร่
     ๒.ขุดลอกหนองเบ็น ต้าบลหนองแปน อ้าเภอมัญจาคีรี โดยการขุดลอกหนองน้าขนาดความกว้าง ๘๐ เมตร ยาว ๑,๖๒๔ เมตร ลึกเฉลี่ย ๓.๖๐ เมตร เก็บกักน้าได้ประมาณ ๕,๑๒๐,๐๐๐ ลูกบาศก์เมตร สนับสนุนพื นที่การเกษตรได้ประมาณ ๑,๕๐๐ ไร่
       ๓.ขุดลอกอ่างเก็บน้าแก่งละว้า ประกอบด้วย
      - ขุดลอกอ่างฯ แก่งละว้า ๑ บ้านหัวช้าง ขนย้ายดินปริมาณ ๑๑๒,๖๔๐ ลูกบาศก์เมตร
      - ขุดลอกอ่างฯ แก่งละว้า ๒ บ้านป่าแดง ขนย้ายดินประมาณ ๑๒๑,๖๐๐ ลูกบาศก์เมตร
      - ขุดลอกอ่างฯ แก่งละว้า ๓ บ้านชีกค้อ ขนย้ายดินปริมาณ ๙๒,๑๖๐ ลูกบาศก์เมตร รวม ๓ แห่ง เก็บกักน้าได้เต็มตามศักยภาพ
      ๔.ขุดลอกอ่างเก็บน้าหนองกองแก้ว ประกอบด้วย
      - งานขุดลอกอ่างเก็บน้าหนองกองแก้ว ๒ บ้านหนองหวาย ขนย้ายดินพร้อมเกลี่ยปริมาณ ๔๕,๑๖๓ ลูกบาศก์เมตร
      - งานขุดลอกอ่างเก็บน้าหนองกองแก้ว ๓ บ้านท่าข่อย ขนย้ายดินพร้อมเกลี่ยปริมาณ ๗๕,๙๖๒ ลูกบาศก์เมตร
      ๕.ขุดลอกหนองอ้อวัด ปริมาณดิน ๖๐,๘๖๖ ลูกบาศก์เมตร ขนาดกว้าง ๑๐๐ เมตร ยาว ๒๑๗ เมตร ลึก ๓.๕๐ เมตร
      ๖.ขุดลอดหนองเมย ปริมาณดิน ๗๖,๐๒๔ ลูกบาศก์เมตร ขนาดกว้าง ๑๒๕ เมตร ยาว ๒๑๖ เมตร ลึก ๓.๕๐ เมตร
      ๗.ขุดลอกหนองตะกล้า ขนาดกว้าง ๖๖ เมตร ยาว ๒๗๒ เมตร ลึก ๓.๕๐ เมตร
      ๘.ขุดลอกห้วยวังขุมปูน ขนาดกว้าง ๑๘ เมตร ยาว ๕,๕๐๐ เมตร ลึก ๓ เมตร
   ๙.ขุดลอกและก่อสร้างฝายห้วยน้าลัด บ้านหนองผักตบ ต้าบลโนนสมบูรณ์ กิ่งอ้าเภอบ้านแฮด โดยการขุดลอกปริมาณดินประมาณ ๒๑๕,๙๐๐ ลูกบาศก์เมตร และก่อสร้างฝายคอนกรีต เพื่อให้สามารถ เก็บกักน้า ๓๐๐,๐๐๐ ลูกบาศก์เมตร สนับสนุนพื นที่การเกษตรได้ ๑,๐๐๐ ไร่
     ๑๐.ขุดลอกและก่อสร้างฝายอ่างเก็บน้าบึงแก่งน้าต้อน บ้านกุดกว้าง ต้าบลเมืองเก่า อ้าเภอเมือง โดยการขุดลอกอ่างเก็บน้าขนาดกว้าง ๑๐๐ เมตร ยาว ๒,๑๐๘ เมตร ลึกเฉลี่ย ๕ เมตร เสริมคันดินและอาคารระบายน้าล้น เก็บกักน้าได้เพิ่มขึ น ๕.๘ ล้านลูกบาศก์เมตร สนับสนุนพื นที่การเกษตรได้ประมาณ ๒,๕๐๐ ไร่
      ๑๑. ก่อสร้างประตูระบายน้าบึงกุดเค้า โดยก่อสร้างท้านบดินยาว ๑๔๖.๕ เมตร สูง ๔.๔ เมตร และบานระบายขนาด ๒ – ๒ × ๒ เมตร กักเก็บน้าได้ประมาณ ๒๑ ล้านลูกบาศก์เมตร สนับสนุนพื นที่การเกษตรได้ประมาณ ๕,๗๐๐ ไร่

       นอกจากนี ได้ด้าเนินการขุดลอกหนองน้าเดิมและก่อสร้างอาคารรับน้าเข้าหนองน้า และยกระดับน้าโดยการสร้างฝายทดน้าให้สูงขึ น เป็นการเพิ่มปริมาณเก็บกักน้าให้มากขึ น ทั งนี ได้ก่อสร้างแล้วเสร็จรวม ๒๙ แห่ง สามารถเพิ่มปริมาณเก็บกักน้าบริเวณพื นที่ลุ่มน้าล้าชีได้รวม ๔๑,๓๕๐,๐๐๐ ลูกบาศก์เมตร มีพื นที่ รับประโยชน์รวม ๒๘,๒๗๓ ไร่ และมีแผนด้าเนินการพัฒนาแหล่งน้าอีก ๕ แห่ง ซึ่งสามารถเพิ่มปริมาณการเก็บกักน้าได้อีก ๑,๗๔๕,๐๐๐ ลูกบาศก์เมตร มีพื นที่รับประโยชน์เพิ่มขึ น จ้านวน ๓,๐๕๙ ไร่
         ประโยชน์ของโครงการ คือ เป็นแก้มลิงป้องกันน้าท่วมตัวเมืองขอนแก่นในฤดูฝน และมีแหล่งเก็บกักน้าในฤดูฝนส้าหรับเป็นแหล่งน้าต้นทุนน้ามาใช้ประโยชน์ในด้านการเกษตรและการอุปโภค - บริโภคในฤดูแล้ง โดยจังหวัดขอนแก่น และกรมวิชาการเกษตรได้ส่งเสริมการใช้น้าในการประกอบอาชีพด้านการเกษตรเพื่อให้การสนองพระราชด้าริในด้านการพัฒนาแหล่งน้าเกิดผลสัมฤทธิ์ต่อราษฎรอย่างต่อเนื่องสามารถเพิ่มผลผลิตด้านการเกษตร รายได้ ราษฎรมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ นบนพื นฐานแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง โดยส่งเสริมการเพิ่มผลผลิตการเกษตร ให้เกษตรกรรู้จักใช้วัสดุในท้องถิ่น ท้าปุ๋ยน้าหมักชีวภาพ ปุ๋ยคอก และการปลูกพืชหมุนเวียน เพื่อการปรับปรุงบ้ารุงดินและเพิ่มมูลค่าผลผลิต โดยใช้เทคโนโลยีการผลิตที่ปลอดภัยและเกื อกูลแก่สิ่งแวดล้อม

 


 

กลุ่มนโยบายพิเศษ 
๑๑ มิถุนายน ๒๕๖๔